De Rijksoverheid zet een grote stap in de circulaire transitie door afgedankte kleding van Defensie en de politie op grote schaal in te zetten als bouwmateriaal. Uniformen die niet langer bruikbaar zijn, worden door producent Agricon Nederland verwerkt tot constructiepanelen voor rijksgebouwen. Hoewel het initiatief de textielberg verkleint, roept het proces ook vragen op over de werkelijke milieu-impact en de benodigde additieven.

Het initiatief is een samenwerking tussen de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en het Ministerie van Defensie. Door 600 ton textielafval per jaar een nieuwe bestemming te geven, wordt direct ingegrepen op de groeiende afvalstroom. Gemiddeld gooit een Nederlander jaarlijks 15 kilo textiel weg; dit project zet die stroom om in circa 12.000 vierkante meter aan bouwmateriaal.

Kleding als alternatief voor gips en Trespa

De panelen die uit de oude kleding worden gewonnen, dienen als volwaardig alternatief voor traditionele materialen zoals gipsplaten en Trespa. Ze kunnen worden toegepast in zowel buitengevels als binnenwanden. Hiermee krijgt de bouwsector toegang tot een nieuwe bron van grondstoffen die direct bijdraagt aan de vermindering van de textielafvalberg.

De kritische grens: energie en brandveiligheid

Ondanks de circulaire winst aan de voorkant, stelt de Biobased Bouw Revolutie (BBR) kritische vragen bij de volledige levenscyclusanalyse (LCA). Om van zachte kledingstukken een hard, constructief paneel te maken, is een proces van versnipperen en persen onder hoge druk en temperatuur nodig.

Dit proces is energie-intensief, wat de vraag oproept hoe de uiteindelijke CO2-balans zich verhoudt tot puur biobased alternatieven zoals onbewerkte vezels uit vlas of hennep.

Daarnaast is brandveiligheid bij kleding in de bouw een heikel punt. Om te voldoen aan de strenge eisen voor Rijksgebouwen, moeten de panelen behandeld worden met brandvertragers. De sector vraagt zich terecht af welke chemische stoffen hiervoor worden gebruikt en in hoeverre deze additieven de uiteindelijke recyclebaarheid van het paneel aan het einde van de levensduur belemmeren. Een product is immers pas echt duurzaam als de verwerking niet meer schade aanricht dan het afvalprobleem dat het probeert op te lossen.

Uniformen die hun operationele functie hebben verloren, krijgen via deze samenwerking een nieuwe bestemming in de bouw. Zo dragen we concreet bij aan een duurzamer gebruik van onze grondstoffen", aldus luitenant-kolonel Koert Jan Eefting, categoriemanager bedrijfskleding bij het Rijk.

Opschaling naar de markt

De huidige overeenkomst heeft een looptijd van één jaar. Het plan is deze te verlengen tot minimaal drie jaar, zodat commerciële partijen ook afnemer kunnen worden. Dit biedt kansen voor de markt, mits de transparantie over het energieverbruik van de fabrieken en de gebruikte hulpstoffen gewaarborgd blijft.

Het initiatief wordt gefinancieerd door het Ministerie van Defensie en het Programma Groene Innovaties (PGI) van het RVB.