UF-schuim. © Zembla

Terwijl de overheid het na-isoleren van woningen krachtig stimuleert, tikt er in de muren van tienduizenden Nederlandse huishoudens een chemische tijdbom. Uit onderzoek van Zembla blijkt dat het veelgebruikte UF-schuim (Ureumformaldehyde) niet alleen benauwdheid veroorzaakt, maar zelfs DNA kan beschadigen. De GGD luidt de noodklok en eist een direct verbod op het materiaal, dat bewoners op diverse locaties in Nederland heeft gedwongen hun huis per direct te ontvluchten.

Geen dosis is veilig

Het onderzoek werpt een ontluisterend licht op de risico's van formaldehyde, een stof die op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) staat. Ad Ragas, hoogleraar risicoanalyse van chemische stoffen aan de Radboud Universiteit, is in de uitzending onverbiddelijk: de stof is genotoxisch en veroorzaakt keel- en neuskanker en leukemie. "Er is geen dosis die absoluut veilig is. Alles in mij zegt: verbieden," aldus Ragas.

De gevolgen in de praktijk zijn rampzalig. In Elst, Dalfsen, Dedemsvaart, Capelle aan de IJssel en Purmerend zijn woningen onbewoonbaar verklaard. In Dalfsen staan appartementencomplexen zelfs al drie jaar leeg omdat de formaldehydeconcentraties "bizar hoog" blijven. Sommige bewoners kregen van de GGD het dringende advies hun woning per direct te verlaten wegens acuut gevaar voor de gezondheid.

Lobby boven volksgezondheid

Uit interne documenten van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat de overheid al in 1980 een verbod overwoog. Dit werd echter tegengehouden door economische belangen en een krachtige lobby van de chemische industrie, waaronder fabrikant Akzo. Terwijl Canada het materiaal destijds al verbood, bleef Nederland de risico's bagatelliseren. Vandaag de dag wordt het schuim zelfs op grotere schaal gebruikt, omdat het een eenvoudige en goedkope manier is om aan de isolatie-eisen te voldoen.

De Biobased Bouw Revolutie: Het veilige alternatief

Deze crisis legt de fundamentele fout van onze huidige bouwsector bloot: we isoleren voor een label, maar vergeten de mens. De partners van de Biobased Bouw Revolutie (BBR) benadrukken dat dit menselijk leed volledig vermijdbaar is. De natuur biedt materialen die geen lobby nodig hebben om hun veiligheid te bewijzen.

• Vlas, hennep en stro: Natuurlijke vezels die tijdens hun groei CO₂ opslaan in plaats van schadelijke gassen uit te stoten.

  
  

• Dampopenheid: Waar chemische schuimen de woning verstikken, laten biobased materialen het gebouw ademen. Dit voorkomt de ophoping van schadelijke stoffen en vocht.

  
  

• Gezondheid als norm: Een biobased woning is geen 'chemische bunker', maar een gezonde leefomgeving zonder risico op DNA-schade of kanker.

De BBR roept de politiek en de bouwsector op om niet langer te wachten op "lopende onderzoeken". Met tienduizenden aangetaste woningen en onbewoonbare appartementen is de conclusie helder: stop met het inspuiten van gif. Kies voor materialen van de akker. Bouw voor het leven, niet voor het rendement van de chemische industrie.